Anadolu’nun Türkleşmesi ne zamana tesadüf ediyor?

Anadolu, 11. asırda Malazgirt’te, İmparator Romanus Diogenes’le yapılan meydan muharebesi sonunda Türkleşmeye başlamıştır. Daha önce Peçenekler gibi Hıristiyan-Türk kavimler Anadolu’ya yerleşmiştir. Bunun yanı sıra Danişmendli akınları da vardır; ama bunlar asıl sayılmaz. Anadolu’da Malazgirt’ten önce de bazı Türk akınları olduğu anlaşılıyor, nitekim 1071 kesin bir tarih olmaktan çok, bu olayın adının konduğu bir zirvedir. Demek ki Anadolu, asıl olarak 11. asır sonlarından itibaren ve 12. asır boyunca Türkleşmiştir. Tabii ki bu konuda kesin tarihler tespit etmek çok zor. Ama şurası kesindir; 11. asırda ortaya çıkan Türkler ile birlikte yeni bir fetih başlayacaktır.

Anadolu’nun kapılarının Türklere açılması genellikle Malazgirt ile başlatılsa da, aslında bu sürecin temelleri 11. yüzyılın başlarında atılmıştır. 1015 yılından itibaren Selçuklu beylerinden Çağrı Bey’in liderliğinde yapılan keşif amaçlı akınlar, Anadolu’nun yerleşmeye uygun bir coğrafya olduğunu göstermiştir. Bu dönemde Türk toplulukları, Bizans sınırlarına dayanarak bölgeyi tanımış ve ileride gerçekleşecek büyük göç dalgaları için stratejik bir zemin hazırlamıştır. Pasinler Savaşı (1048) gibi ilk büyük çarpışmalar, Bizans’ın Anadolu üzerindeki mutlak hakimiyetinin sarsılmaya başladığının ilk işaretleri olmuştur.

Anadolu’nun Türkleşmesinde en büyük ve en somut adım, 26 Ağustos 1071 Malazgirt Zaferi’dir. Sultan Alp Arslan’ın kazandığı bu zafer, Bizans’ın savunma hattını parçalayarak Anadolu’nun kapılarını ardına kadar Türklere açmıştır. Bu tarihten itibaren Türkmen boyları akın akın Anadolu’ya girmeye başlamış; sadece birer asker olarak değil, aileleri, hayvanları ve kültürleriyle gelerek bu topraklara yerleşmişlerdir. Birinci Dönem Anadolu Türk Beylikleri’nin (Saltuklular, Mengücekliler, Danişmendliler ve Artuklular) kurulması, Anadolu’nun her köşesinde Türk-İslam mührünün vurulmasını sağlamıştır.

Anadolu’nun "Türkiye" olarak anılmaya başlaması ve Türkleşme sürecinin askeri açıdan perçinlenmesi ise 1176 yılındaki Miryokefalon Zaferi ile gerçekleşmiştir. Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan’ın Bizans ordusunu büyük bir yenilgiye uğratması, Avrupalıların Anadolu’yu tekrar ele geçirme ümitlerini bitirmiştir. Bu zaferden sonra Batılı kaynaklar Anadolu için "Turchia" (Türkiye) ismini kullanmaya başlamıştır. Bu dönemde sadece siyasi güç değil; dervişlerin, ahi teşkilatlarının ve sufilerin (Yesevi takipçileri gibi) Anadolu genelinde kurduğu sosyal ağlar sayesinde, bölgenin kültürel ve dini dokusu da kalıcı olarak değişmiştir.