500 Yıl Önceden Geleceği Gören Leonardo da Vinci’nin Not Defterleri

Tarihin tozlu raflarında, insan zihninin sınırlarını zorlayan pek çok isim gelip geçmiştir. Ancak hiçbiri, bir elinde fırçasıyla ölümsüz gülümsemeleri resmederken, diğer eliyle bugünkü modern savaş makinelerinin, uçuş teknolojilerinin ve tıp biliminin temellerini atan Leonardo da Vinci kadar sarsıcı bir iz bırakmamıştır. Leonardo için dünya, sadece izlenmesi gereken bir yer değil, sökülüp takılması gereken devasa bir saatti. Onun bu merakını dizginleyemediği anlarda başvurduğu tek bir sığınağı not defterleriydi.

Leonardo’nun not defterlerini (Codex) elinize aldığınızda ilk fark edeceğiniz şey, yazıların bir aynaya tutulmadan okunamayacağıdır. ayna yazısı denilen bu teknik, yüzyıllardır komplo teorisyenlerinin favori konusu olmuştur. Kimileri onun kilisenin gazabından korktuğu için şifreli yazdığını, kimileri ise sadece bir solak olarak elinin mürekkebi dağıtmasını engellemek için bu yöntemi seçtiğini savunur. Ancak sebep ne olursa olsun, bu yazım stili onun düşüncelerini bir zırh gibi korumuş, fikirlerinin vaktinden önce keşfedilip yanlış anlaşılmasını engellemiştir. O, aslında kendi kişisel veritabanını oluşturuyordu.

Wright Kardeşler'den tam 400 yıl önce, Leonardo da Vinci gökyüzünü fethetmeyi kafasına koymuştu. Kuşların kanat hareketlerini, hava akımlarını ve rüzgarın direncini binlerce sayfa boyunca inceledi. Defterlerinde yer alan hava vidası çizimi, bugünkü modern helikopterlerin teorik atası kabul edilir. Leonardo, merkeze yerleştirilen keten bir pervanenin yeterli hızla döndürüldüğünde havayı delebileceğini düşünmüştü. Elbette o dönemde bu sistemi çalıştıracak bir motor yoktu, ancak teorik fizik açısından Leonardo haklıydı. Sadece helikopter değil, paraşüt tasarımları da o meşhur defterlerin sayfaları arasındaydı. 2000 yılında bir İngiliz paraşütçü, Leonardo'nun 1485’te çizdiği piramit şeklindeki paraşüt tasarımını birebir uygulayarak güvenli bir atlayış gerçekleştirdiğinde, dünyanın ağzı açık kalmıştı: Da Vinci, 500 yıl öncesinden haklı çıkmıştı. 

Leonardo’nun not defterleri aynı zamanda tarihin ilk gerçekçi tıp atlaslarıdır. O dönemde kadavra incelemek kilise tarafından pek hoş karşılanmasa da, Leonardo büyük bir gizlilikle 30’dan fazla bedeni inceledi. Ancak o bir doktor gibi değil, bir makine mühendisi gibi yaklaşıyordu insana. Kasların kemiklere bağlanma noktalarını kaldıraç prensibiyle açıklıyor, kalbin içindeki kan akışını ise nehirlerdeki su türbülanslarına benzetiyordu. Anne karnındaki bebeğin duruşundan, omurganın kusursuz kıvrımlarına kadar yaptığı çizimler, bugün modern tıp fakültelerinde kullanılan ders kitaplarındaki görsellerle yarışacak düzeydedir. O, insan denilen bu biyolojik makinenin çalışma prensibini çözmeden huzur bulamıyordu.

Ironik bir şekilde, kendisini barışsever olarak tanımlayan Leonardo, not defterlerini dönemin düklerine ve krallarına kendini kanıtlamak için korkunç savaş makineleriyle doldurmuştu. Kaplumbağa kabuğuna benzeyen, her yöne ateş edebilen zırhlı bir tank; devasa yaylar ve hatta su altında gemileri delmeye yarayan düzenekler... Bu çizimlerin çoğu, düklerin ilgisini çekmek için tasarlanmış "pazarlama projeleri" gibi dursa da, içindeki dişli sistemleri ve mekanik mantık, Sanayi Devrimi’nin habercisiydi. Leonardo, teknoloji ile gücün nasıl birleşebileceğini çok erken fark etmişti. 

Bugün Microsoft'un kurucusu Bill Gates'in 30.8 milyon dolara satın aldığı Codex Leicester, bu defterlerin en meşhurudur. Bu defterde Leonardo; ayın neden parladığından, nehirlerin neden kıvrıldığına ve fosillerin dağ tepelerinde ne işi olduğuna dair teoriler üretmiştir. O, her şeyi birbiriyle bağlantılı görüyordu. Ona göre suyun akışıyla, saçın lüleleri ve havanın türbülansı aynı matematiksel dilin parçasıydı. İşte Leonardo’yu "Geleceği Gören Adam" yapan asıl güç buydu. O, parçaları değil, bütünün kendisini görüyordu.