Bursa ve İznik nasıl fethedildi?

Osman Gazi, Bursa’yı 1300’lerden itibaren ablukaya almıştı. Babasının hastalığı yüzünden 1324’ten sonra beyliğin idaresini ele alan Orhan Gazi, Bursa’yı sıkıştırmaya devam etti. Başka çaresi kalmayan Bursa idarecileri 6/7 Nisan 1326’da şehri Osmanlılar’a teslim ettiler. Bursa’nın fethiyle Osmanlı Beyliği’nin merkezi Yenişehir’den, Bursa’ya nakledildi.

Bursa, Fetret Devri’ne kadar Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti olarak kaldı. 1329’da Pelekanon Muharebesi’nde Bizans ordusunun mağlup edilmesi İznik’in sonunun başlangıcıydı. Orhan Gazi, İznik’i 2 Mart 1331’de fethetti. İznik’in fethi Osmanlılar’a büyük bir prestij kazandırdı. Burası Türkiye Selçukluları’nın ilk başkentiydi ve Birinci Haçlı Seferi sırasında kaybedilmişti. Selçuklular’ın ve diğer Anadolu beyliklerinin İznik’in Bizanslılar’dan alma teşebbüsleri de bir netice vermemişti. İznik’ten sonra 1337’de de İzmit fethedildi.

Bursa’nın fethi, tek bir büyük savaştan ziyade sabırla yürütülen uzun bir kuşatmanın sonucudur. Osman Gazi döneminde başlayan ve tam 10 yıl süren bu kuşatmada, şehir çevresindeki kaleler tek tek ele geçirilerek Bursa’nın dış dünya ile olan lojistik bağı kesilmiştir. Osman Gazi, şehri doğrudan bir saldırıyla yıkmak yerine "açlık ve mahrumiyetle teslim alma" stratejisini izlemiştir. Şehrin kuzeyindeki Pınarbaşı mevkii ve doğusundaki stratejik noktalar kontrol altına alınmıştır. Nihayetinde 1326 yılında, babası Osman Gazi yatağında ağır hastayken, Orhan Gazi şehri barış yoluyla teslim almış ve Bursa, Osmanlı’nın ilk büyük payitahtı (başkenti) olmuştur.

Bursa'dan sonra hedef, hem dini hem de siyasi açıdan büyük önemi olan İznik’ti. İznik de tıpkı Bursa gibi uzun süre kuşatma altında tutuldu. Ancak Bursa’dan farklı olarak, Bizans İmparatoru III. Andronikos şehri kurtarmak amacıyla bizzat ordusuyla harekete geçti. 1329 yılında gerçekleşen Pelekanon (Maltepe) Savaşı, Osmanlı ordusunun Bizans imparatorluk ordusunu mağlup etmesiyle sonuçlandı. Bu zafer, İznik’in dışarıdan yardım alma umudunu tamamen bitirdi. 1331 yılında açlık ve çaresizlik içindeki şehir teslim oldu. Orhan Gazi şehre girdiğinde halka can ve mal güvenliği sözü vermiş, hatta kenti terk etmek istemeyenlere müsamaha göstererek bölgeyi hızlıca bir Türk-İslam kültür merkezine dönüştürmüştür.

Bu iki fethin ortak özelliği, yıkıp dökmek yerine koruyup dönüştürmeye dayalı bir "istimalet" (uzlaştırma) politikasının izlenmesidir. Bursa’nın fethiyle Osmanlılar bir devlet merkezi ve ekonomik güç kazanırken, İznik’in fethiyle de ilk Osmanlı medresesi açılarak ilmiye sınıfının temelleri atılmıştır. Bu iki şehir, Osmanlı’nın Anadolu’daki hakimiyetini perçinlemiş ve Balkanlar’a yapılacak olan büyük yürüyüşün lojistik üsleri haline gelmiştir.